[ نكته : اگر عبارت شيخ ما بين تعليليه ، به صورت تثنيه باشد اشاره به اشكال اوّل است ولى اگر ما بين تعليليه ، به صورت مفرد باشد اشاره به اشكال دوّم است ، و از توضيحات بعدى شيخ ( ره ) همين احتمال بدست مىآيد و در متن هم كلمهء تعليليه به صورت مفرد آمده است . ولى به نظر مىآيد هردو اشكال وارد باشد . ] قوله : نعم : گفتيم : در ميان معاوضات ، ما معاوضه‌اى نداريم كه صحيح آن ضمان‌آور نباشد تا فاسدش هم كذلك ، حالا مىگوئيم : آرى تنها يك مورد وجود دارد كه در معاوضات صحيح آن ضمان ندارد و ممكن است كسى بگويد فاسد آن هم ضمان ندارد و آن باب اجاره است كه نسبت به عين مستأجره آقاى مستأجر اگر افراط يا تفريط نكند ضامن نيست چرا كه عين مستأجره در دست او امانتى است مالكى و شرعى چون تا عين را نگيرد نمىتواند منفعت را استيفاء كند ، ولى اين از بحث ما خارج است چون بحث ما در ضمان خود عوض است و در باب اجاره عوضين ، عبارتند از : مال الاجاره و منفعت ، و عين مستأجره اصلا عوض نيست تا ضمان داشته باشد يا نه ، پس اينهم از ما نحن فيه اجنبى است . قوله : و التحقيق : يا روى تعليل اوّل تكيه كنيد و بگوئيد : تسليط مجّانى بوده پس ضامن نيست . ولى اين كليّت ندارد و همانطورى كه ما در تفصيل آورديم گاهى تسليط مجّانى است و گاهى على وجه المقابله ، و يا روى تعليل دوّم تكيه كنيد و بگوئيد : رشوه شبه معاوضه است . . . و نتيجتا بايد بگوئيد : قابض ضامن است ، ولى اينهم كلّيت ندارد و همه‌جا معاوضه نيست و گاهى هم هديّه است و مجّانا اعطا شده ، فالحقّ هو التفصيل كما ذكرناه .